‘Tot nader order’?
Een nieuw artikel van Agnès Bailly, psychologe en psychoanalytica.
In deze ongeziene periode van lockdown door de COVID-19-epidemie gaan kinderen niet meer naar school, ‘tot nader order’.
Als deze stilgezette tijd voor ons allemaal een beproeving is, dan is dat bijzonder moeilijk voor jonge kinderen: hoe kun je je tijd voorstellen wanneer die niet meer te tellen is en zich eindeloos uitstrekt? We weten zelfs niet meer welke dag van de week het is, nu ons leven niet langer zoals vroeger wordt bepaald door het ritme van thuis, school en werk, onze verplaatsingen en activiteiten buitenshuis.
Een meisje dat ik ontving op de dag vóór de aangekondigde sluiting van alle scholen was heel angstig: ‘Maar wat betekent dat, tot nader order?’ bleef ze herhalen. Het gaat hier helemaal niet om een gebrek aan ‘begrip’, maar om iets wat onmogelijk te verdragen is. Dat is wat de psychoanalyse het reële noemt: wat geen wet kent, wat je overvalt, wat geen betekenis heeft, wat je ontglipt. Het is alsof we plots te maken krijgen met een grillige, almachtige, ongereguleerde Ander die alles naar eigen goeddunken beslist en ons vol ontreddering achterlaat tegenover het onbegrensde.
Hoe leg je je kind dan uit wat er gebeurt, wanneer je in dezelfde situatie zit, verbijsterd door wat ons zonder waarschuwing is overkomen? En hoe brengen we opnieuw wat tijdsbesef in dit alles? We weten het: kinderen houden van alle rituelen die hun leven structuur geven. En wat als we op een dag iets missen dat nochtans vaststond en waar het kind naar uitkeek, omdat er iets onverwachts tussenkwam? Dan is dat een kans om te vertellen dat we niet alles kunnen en niet alles weten. Het stelt hen enorm gerust dat ook volwassenen soms iets missen!
Laten we erop vertrouwen dat in de plaats van de absolute kennis die niet bestaat, in die leegte een kleine dosis persoonlijke vindingrijkheid kan ontstaan. Op dat vlak wijzen kinderen ons de weg. Wat als die verrassende momenten waarop we onszelf anders en behoorlijk vindingrijk ontdekken, ons kompas worden om om te gaan met deze nieuwe ‘overeenkomst van onbepaalde duur’: een lockdown zonder einddatum?
